Evaluation of window design and daylight performance of main room in Kula houses

Abstract

When developing restoration decisions for conservation of historic houses, determination of daylight performance of the spaces is important for new usage proposals. Among the rooms located around sofa in Anatolian historical houses, main room is the most spectacular space. It should have sufficient and homogeneously distributed daylight in restored houses. This study aims to examine daylight performance of main room and preserve original lighting features in restoration and re-functioning decisions. For this purpose, Kaçıklar, Zabunlar, Kestaneciler and Zühtü Bey Houses, were selected as examples for the research. Daylight performance measurements were taken in main rooms in all seasons, in the morning, at noon, in late afternoon using an illuminance meter. As a result of the study, it was determined that illumination was not sufficient for all seasons in unrestored Kaçıklar House, sufficient for all seasons in unrestored Zabunlar House, in restored Kestaneciler House, also sufficient in restored Zühtü Bey House in autumn whereas insufficient in other seasons. In Kaçıklar House, opening the window that was closed, cleaning the paint on top windows, selecting a light-coloured wall finish material will positively affect lighting values. In restored Zühtü Bey House, the window, converted into a built-in cupboard, and the closed top window to be restored to original state and cleaning of improper paint on the top windows on the south wall will affect the lighting level positively. This study is important in terms of determining specific daylight illumination properties of historical houses and underlines the improvement of repair and conservation decisions.Tarihi konutların onarım kararlarının geliştirilmesinde mekânların doğal aydınlatma yeterliliğinin belirlenmesi yeni kullanım önerileri için önemlidir. Anadolu'daki tarihi konutlarda sofa etrafında konumlanan odalar arasında başoda, özenle tasarlanmış, çoğunlukla çıkmalı ve üç yönden pencerelerle çevrili en gösterişli mekandır. Yeniden kullanılmak üzere onarılan yapılarda başoda, yeterli ve düzgün dağılımlı aydınlatmaya sahip olmalıdır. Başodalardaki pencereler farklı tip ve boyutlarda ahşap doğrama, parmaklık, kafes ya da kepenklerle birlikte tasarlanmıştır. Bu çalışmanın amacı, tarihi konutlarda başoda doğal aydınlatma performansının incelenerek onarım ve yeniden işlevlendirme kararlarının özgün aydınlatma özelliklerini göz önüne alarak hazırlanmasını sağlamaktır. Bu amaç doğrultusunda inceleme örnekleri olarak Kula'da özgün pencerelere sahip Kaçıklar, Zabunlar, Kestaneciler ve Zühtü Bey Evleri seçilmiştir. Bu konutların başodalarında kış, ilkbahar, yaz ve sonbahar mevsimlerinde sabah, öğle ve öğleden sonra doğal aydınlatma performans ölçümleri aydınlık düzeyi ölçüm cihazı kullanılarak yapılmıştır. Çalışma sonucunda, doğal aydınlatma performans değerlerine göre onarılmamış Kaçıklar Evinde aydınlatma düzeyi dört mevsim için yetersiz, özgün özelliklerini koruyan onarılmamış Zabunlar ve onarılmış Kestaneciler Evinde dört mevsim için yeterli ve onarılmış Zühtü Bey Evinin ise sonbaharda yeterli diğer mevsimlerde yetersiz olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle onarım kararları geliştirilirken Kaçıklar Evinde kapatılmış pencerenin açılması, tepe pencerelerindeki boyaların temizlenmesi ve duvar bitiş malzemesinin açık renkte seçilmesi aydınlatma değerlerini olumlu etkileyecektir. Onarılmış Zühtü Bey Evinde ise gömme dolaba dönüştürülen pencere ve kapatılan tepe penceresinin özgün durumuna getirilerek yeniden pencere işlevi kazandırılması ayrıca mekanın güney duvarındaki tepe pencerelerindeki niteliksiz boyaların temizlenmesi aydınlatma düzeyini olumlu etkileyecektir. Bu çalışma, tarihi konutların özgün doğal aydınlatma özelliklerinin tespit edilerek, onarım ve koruma kararlarının geliştirilmesine dikkat çekmesi açısından önem taşımaktadır.